Luisterend op weg in Europa
Van 14 tot en met 17 september 2026 vond in Wels (Oostenrijk) het symposium Shaping Synodality in Europe plaats. Meer dan 180 deelnemers uit 31 landen kwamen bijeen voor een uitgebreid programma van lezingen, gesprekstafels, gebed, zang en ontmoetingen. Namens de Nederlandse Bisschoppenconferentie heeft een delegatie van de Landelijke Werkgroep Synodaliteit deelgenomen. Deze bestond uit mgr. Ted Hoogenboom (hulpbisschop van Utrecht), Monique de Witte, pater Richard Steenvoorde OP en Anneke van der Kamp, secretaris-generaal van de Bisschoppenconferentie. De deelnemers kijken in dit artikel terug op het symposium.
Terugblik door monseigneur Hoogenboom
“Ik heb het als een voorrecht ervaren om deel te kunnen nemen aan deze conferentie. Enerzijds hebben de ontmoetingen, tijdens de gesprekken in de Heilige Geest maar zeker ook daarbuiten, mij nog meer de ogen geopend voor de rijke diversiteit van de kerkelijke, culturele en maatschappelijke contexten in Europa, temidden waarvan synodaliteit in de Katholieke Kerk gestalte krijgt.
Anderzijds gaf het mij met de andere leden van onze delegatie ook de mogelijkheid om tijdens de uitwisseling van gedachten en ervaringen met broeders en zusters uit heel Europa te getuigen van de wijze waarop synodaliteit in de Nederlandse Kerkprovincie in woord en daad wordt gepraktiseerd. Het was daarbij geweldig dat we ons ‘Nederlandse verhaal’ rijkelijk konden illustreren aan de hand van de website ‘Luisterend op weg’ en de grote diversiteit aan materialen dat in de rooms-katholieke Kerk in Nederland inmiddels is ontwikkeld om met synodaliteit verder praktisch aan de slag te gaan in parochies, ordes en congregaties, nieuwe religieuze bewegingen en katholieke maatschappelijke organisaties.
Nog belangrijker dan alle gesprekken en ontmoetingen was echter dat de conferentie in Wels was omkranst door gebed en zang. Daardoor werd bovenal duidelijk dat synodaliteit wordt gevierd en als geloofshouding alleen maar vruchtbaar kan worden en zijn als deze in kracht van de Heilige Geest wordt begeleid en gevoed door gebed, het luisteren naar het Woord van God en de viering van het sacrament van de Eucharistie.”
Terugblik Monique de Witte
“De combinatie van goed doordachte inleidingen, gesprekken in de Geest en momenten van gezamenlijk bidden, vieren en zingen, was bijzonder inspirerend. Het fundament van ons geloof, de hoop die we mogen ontlenen aan de beweging van het staan aan de voet van het kruis, naar het zien van het lege graf, was een consequente inspiratiebron. De gedeelde doop werd voelbaar een teken van gedeelde verantwoordelijkheid.
De sfeer was er een van gezamenlijk de schouders zetten onder een synodale kerk in Europa. Onze verschillen zijn kleiner dan wat ons verbindt. We gingen actief op zoek naar wat we konden bijdragen aan een kerk waarin iedereen zich gehoord en welkom zou kunnen voelen. Mooi symbool hiervoor was het kruis dat de Ierse delegatie gebruikte bij het door hen vormgegeven ochtendgebed. Een kruis zonder corpus waarop een pad met vele ingangen zichtbaar was. Geen corpus omdat dat er snel toe zou leiden dat niet iedereen zich erin herkent en een weg, zoals we die met elkaar op het synodale pad gaan, waarop iedereen welkom is.”
Terugblik Richard Steenvoorde OP
“Wels heeft mij bevestigd dat alleen luisteren niet langer genoeg is. Synodaliteit wordt pas geloofwaardig wanneer mensen kunnen zien hoe het onderlinge gesprek doorwerkt in besluiten en leiderschap. En eerlijk gezegd vraagt dat om verdere bekering van ons allemaal.”
Terugblik Anneke van der Kamp
“Met mensen vanuit heel Europa samenkomen om synodaliteit te vieren en te bouwen aan een synodale kerk in Europa, was een bijzondere ervaring. De gesprekken aan tafel waren verrijkend. Maar ook de vele ontmoetingen buiten de tafels gaven inspiratie en een gevoel van positiviteit. Met alles wat we gehoord en besproken hebben, kunnen we samen Luisterend op weg in Europa.”
Programma Symposium Shaping Synodality in Europe 
Het programma bestond uit lezingen en tafelgesprekken over verschillende thema’s. De tafelgesprekken volgden de methode van het Gesprek in de Geest. Elke dag stond een thema centraal.
Maandag 14 september 2026:
Verandering door het Woord: de doop als bron van de van een synodale Kerk die transformeert
- Introductie van Pedrag Bukovec (Kroatië): Liturgie, Doopsel en Synodaliteit
- Introductie van Xenia Sereghy (Hongarije): Diversiteit in rites en Oosterse Kerken
- Introductie van Robert Svatoň (Tjechië): Het gemeenschappelijke pad van alle christenen
- Meditatie met Paus Benedictus XVI door Paul Michael Zulehner (Oostenrijk)
Dinsdag 15 september 2026
Europa veranderen: Hoe leven we het evangelie in het Europa van vandaag?
- Keynote door Tomáš Halík (Tsjechië): Luisteren naar Europa
- Lezing door Gabriele Eder-Cakl (Oostenrijk): Best-practices van luisteren naar Europa
- Verklaringen vanuit verschillende regio’s:
- De digitale wereld: Geert De Cubber (België, SD 113)
- Oecumene: Aartsbisschop Ladislav Kardinaal Nemet (Servië, SD 23)
- Oorlog: Oksana Furman (Oekraïne, SD 2)
- Polarisatie / Nationalisme / Migratie: Declan Hurley (Ireland, SD 53–56)
- Catechumenen / Catechese: Alexandre Joly (France, SD 58)
- Hoe klinkt Europa als we samen zingen en bidden
Woensdag 16 september 2026
De Kerk transformeren: Wat verandert er in de Kerk wanneer de ware gelijkheid in waardigheid en handelen van alle gedoopten in de praktijk wordt gebracht?
- Keynote van Christoph Theobald SJ (Frankrijk): de existentie van de doop en de doop ecclesiologie
- Keynote van Myriam Wijlens (Nederland/Duitsland): Doop – Bestuur – Zending: het delen in de profetische en koninklijke priesterschap ontrafeld
- Gebed met zegen geleid door broeder Matthew en broeder Alois van Taizé
Groepsfoto deelnemers Symposium Shaping Synodality in Europe:
© MIG-Pictures e.U./Michaela Greil
