Samenwerken en van elkaar leren is cruciaal. Jong en oud vullen elkaar aan, en via digitale netwerken kunnen jonge bestuurders beter worden bereikt. Ook gezamenlijke oplossingen, zoals het outsourcen van taken, bieden kansen. Synodaal kerk-zijn betekent meer zeggenschap én meer verantwoordelijkheid. Besluitvorming vraagt zorgvuldigheid, luisteren en consistentie, zeker bij gevoelige onderwerpen. Dat levert soms weerstand op, maar ook waardering, was de samenvatting van de zesde module van de Leergang Kerkvernieuwing van Space for Grace op vrijdag 30 januari 2026.
Tijdens de zesde module van de leergang kerkvernieuwing (vrijdag 30 januari) stond het bestuur en de organisatie van parochies centraal. In het openingsdebat kwamen herkenbare knelpunten naar voren: besturen zijn weinig zichtbaar, grote fusies bemoeilijken het bestuur, kerkgebouwen vormen een zware last en bestuurders nemen soms onvoldoende verantwoordelijkheid. De centrale vragen waren: wat is goed bestuur in de huidige kerk, wat is van belang voor een synodale kerk en hoe komen we aan goede bestuurders?
Wat is goed bestuur?
In zijn inleiding benadrukte Erik Borgman dat besturen gaat over het kerkelijk instituut: zonder organisatie krijg je niets gedaan. Besturen kan zelfs leuk zijn, mits het voortkomt uit een duidelijke visie. Geloven draait niet om organisatie, maar om iets te kunnen realiseren moet het wel goed geregeld zijn. De uitdagingen zijn groot: vergrijzing, te veel gebouwen en vernieuwingsprocessen. Vernieuwen en saneren tegelijk is lastig. wereld. Dat deed Jezus ook niet. De kerk is bron van geloof en haar missie is Gods plan zichtbaar te maken in de wereld. Een levendige kerk in de toekomst.
In gesprek met Ad van der Helm
In het gesprek kwam naar voren dat de kerk vaak wel weet waar zij inhoudelijk naartoe wil, maar dat bestuurlijke en technische kwaliteit soms ontbreekt. Hij pleitte voor meer professionalisering en voor een kerk die zich duidelijker uitspreekt over maatschappelijke thema’s. Parochiebesturen maken samen met het pastoraal team elke drie jaar een beleidsplan. Dit biedt ruimte om accenten te leggen en richting te geven. Vertrouwen en goede samenwerking zijn daarbij essentieel.
Locatieraden spelen een belangrijke rol als ‘vooruitgeschoven posten’: zij kennen de mensen en de lokale situatie. Gebouwen kunnen creatiever en eventueel samen met anderen gebruikt worden. Luisteren, communiceren en inspireren zijn sleutelwoorden binnen een synodale kerk, waarin we allemaal gedoopten zijn met dezelfde waardigheid en daarmee ook een gedeelde verantwoordelijkheid.
Kerksluitingen vragen bijzondere zorg. Ze zijn vooral een pastoraal probleem en moeten passen binnen pastorale doelen. Bijvoorbeeld als er geen geld meer is voor een pastor of een jongerenwerker. Je kan je geld maar één keer uitgeven. Een zorgvuldig proces is noodzakelijk: verkennen, overleg met bisdom en parochianen, besluitvorming en uitvoering, bij voorkeur met een aparte commissie.
Besturen betekent hierin regie houden.
Bekijk hieronder de video van het interview met Ad van der Helm
Panelgesprek met Martijn Erkens en Agda Wachter 
Martijn Erkens, vicevoorzitter van de H. Theresia van Avilaparochie in Dordrecht, liet een reclamevideo zien voor een opleiding voor bestuurders die hij een paar jaar geleden had opgezet. Deze opleiding is een goed voorbeeld van hoe jonge mensen bij kerkbestuur betrokken kunnen worden. Ze is gebaseerd op drie pijlers: Learn (kennis van het juridisch kader van de kerk), Gather (elkaar leren kennen, ook over parochies heen) en Act (eerst een project doen voordat je zitting neemt in het bestuur). Dit zorgt voor een duidelijke kwaliteitsimpuls.
Agda Wachter, vicevoorzitter van de Sint-Vitusparochie in Leeuwarden, benadrukte het belang van bestuursleden van buiten de parochie. Kennis over governance, aansprakelijkheidsverzekeringen en ANBI-regelgeving is essentieel. Zij had baat bij een bestuur met diverse achtergronden, vooral bij complexe processen zoals het sluiten van kerken.
Tekst en foto’s: Space for Grace
